– C-co się stało? – zapytałam z niepokojem, ściskając telefon tak mocno, że aż zbielały mi knykcie.
Po drugiej stronie zapadła chwila milczenia. Zbyt długa jak na „pilną sprawę”.
– Proszę pani… – odezwał się w końcu głos kobiety, wyraźnie napięty. – Pani córka Jane… nie pojawiła się na liście dopuszczonych do obrony pracy dyplomowej.
Przez sekundę nie zrozumiałam.
– Jak to… nie pojawiła się? – powtórzyłam powoli.
– System pokazuje brak zaliczenia jednego z kluczowych kursów z poprzedniego semestru. Bez tego nie może przystąpić do obrony.
Poczułam, jak powietrze znika mi z płuc.
– To niemożliwe – powiedziałam odruchowo. – Jane wszystko zaliczyła. Ona… ona uczyła się dzień i noc.
– Rozumiem, proszę pani, ale ja tylko przekazuję oficjalną informację. Musi się pani pilnie zgłosić do dziekanatu. Najlepiej dziś.
Rozmowa się zakończyła, zanim zdążyłam zadać kolejne pytanie.
Siedziałam jeszcze długo z telefonem przy uchu, choć ekran już dawno zgasł. W kuchni było cicho. Zbyt cicho jak na świat, który przed chwilą się zachwiał.
Jane miała kończyć studia.
Jane miała odebrać dyplom.
Jane miała zacząć życie, które budowałam dla niej każdym nocnym dyżurem, każdym sprzątanym korytarzem, każdą chwilą, kiedy zasypiałam w ubraniu, bo nie miałam siły dojść do łóżka.
A teraz ktoś mówił mi, że to wszystko… może się nie wydarzyć.
Nie pamiętam, jak wstałam. Nie pamiętam, jak wyszłam z domu. Pamiętam tylko autobus, zimne okno i własne odbicie – zmęczoną kobietę, która przez lata udawała, że daje radę, bo nie miała innego wyboru.
Na uczelni było jasno, czysto, obco.
W dziekanacie siedziała młoda kobieta w okularach, która patrzyła na mnie z tym zawodowym spokojem, którego nienawidziłam w tamtej chwili.
– Chodzi o Jane – powiedziałam bez wstępu.
Westchnęła i otworzyła komputer.
– Tak, już sprawdzam…
Minuty ciągnęły się jak godziny.
W końcu jej twarz zmieniła się minimalnie – ledwie zauważalnie, ale wystarczająco, żebym poczuła zimny dreszcz.
– Rzeczywiście… jest problem – powiedziała cicho. – Brakuje zaliczenia z przedmiotu „Metody badań społecznych”.
– To nie może być prawda – przerwałam jej natychmiast. – Jane mówiła mi, że wszystko zdała. Pracowała na to dwa lata.
Kobieta spojrzała na mnie uważniej.
– Proszę pani… tu jest jeszcze jedna rzecz.
– Jaka?
Zawahała się.
– Ten przedmiot… został oznaczony jako niezaliczony przez prowadzącego. Ale… – urwała.
– Ale co?
– Ale Jane nigdy nie zgłaszała się na egzamin poprawkowy.
Poczułam, jak coś we mnie pęka.
– To znaczy, że… ktoś wpisał jej nieobecność? Albo… błąd systemu?
Kobieta zamknęła komputer na chwilę, jakby chciała uniknąć mojego wzroku.
– Proszę pani… w systemie widnieje adnotacja ręczna.
– Ręczna?
Kiwnęła głową.
– Podpisana przez wykładowcę.
Wtedy zrozumiałam, że to nie jest zwykła pomyłka.
To nie był przypadek.
To było coś celowego.
Wyszłam z dziekanatu bez słowa.
Telefon zadzwonił ponownie, zanim zdążyłam dojść do przystanku.
Jane.
Odebrałam natychmiast.
– Mamo? – jej głos był spokojny, ale napięty. – Dzwoniłaś do mnie? Dziekanat też coś mówił, że mam się zgłosić…
– Jane, gdzie jesteś? – przerwałam jej.
– Na kampusie. W bibliotece. Mamo, co się dzieje?
Zatrzymałam się na środku chodnika.
– Powiedz mi jedno – powiedziałam powoli. – Czy ty na pewno zaliczyłaś wszystkie przedmioty?
Po drugiej stronie zapadła cisza.
Dłuższa niż powinna.
– Tak… – odpowiedziała w końcu, ale jej głos się zmienił. – Tak, oczywiście. Wszystko.
Znałam swoją córkę.
I w tej jednej sekundzie wiedziałam, że coś ukrywa.
– Jane – powiedziałam ciszej. – Spójrz mi w oczy, nawet jeśli mnie teraz nie widzisz. Czy coś przede mną ukrywasz?
Znów cisza.
A potem:
– Mamo… ja nie chciałam ci mówić, bo wiedziałam, jak bardzo na to pracowałaś…
Serce zaczęło mi walić szybciej.
– Co?
– Ten przedmiot… ja go oblałam na pierwszym terminie.
Zamknęłam oczy.
– Ale potem… – kontynuowała szybko – prowadzący zaproponował mi coś w rodzaju dodatkowego projektu. Powiedział, że mogę to nadrobić, jeśli pomogę mu przy jego badaniach.
– I?
Jej głos się załamał.
– I zrobiłam to. Pracowałam z nim kilka miesięcy. Oddałam cały projekt. On powiedział, że wszystko jest w porządku. Że zaliczyłam.
Cisza.
– A teraz twierdzą, że nie ma żadnego śladu tego projektu w systemie.
Poczułam, jak ziemia pod nogami robi się niestabilna.
– Jane… – powiedziałam cicho. – Kto był tym prowadzącym?
Padło nazwisko.
I wtedy wszystko się zatrzymało.
Bo to nazwisko znałam.
Nie ze studiów.
Nie z jej opowieści.
Z zupełnie innego miejsca.
Z pracy, którą kiedyś wykonywałam nocami w jednym z biur, gdzie sprzątałam korytarze.
Ten sam człowiek.
Ten sam podpis.
Ten sam człowiek, który kiedyś powiedział mi, że „niektóre dzieci nie powinny iść dalej, jeśli system tego nie przewidział”.
Poczułam, jak coś we mnie się prostuje.
Nie tylko strach.
Także coś innego.
Złość.
– Jane – powiedziałam spokojnie, choć w środku wszystko się we mnie trzęsło. – Nigdzie się nie ruszaj. Idę do dziekanatu jeszcze raz.
– Mamo, proszę… ja nie chcę, żebyś robiła sceny…
– To nie jest scena – przerwałam jej. – To jest twoje życie.
I wtedy, po raz pierwszy od wielu lat, przestałam myśleć o tym, ile to będzie kosztować.
Bo nagle zrozumiałam coś bardzo prostego.
Nie sprzedam już niczego więcej.
Bo to, co budowałam przez te wszystkie lata, ktoś właśnie próbował jej odebrać.
I tym razem nie zamierzałam tylko pracować nocami, żeby to naprawić.
Tym razem miałam zamiar dowiedzieć się, dlaczego.